Profilaktyka – jak często się badać, jakie badania wykonywać?

„Lepiej zapobiegać niż leczyć” to powszechnie znane powiedzenie (a także fragment przysięgi Hipokratesa), które warto wziąć sobie do serca. Profilaktyka zdrowotna wspiera zapobieganie chorobom, pomaga bowiem w ich wykrywaniu we wczesnych etapach rozwoju. Warto zatem poszerzyć i usystematyzować swoją wiedzę na temat rodzaju i częstotliwości wykonywania badań kontrolnych. Zgromadziłam dla Ciebie najważniejsze informacje.

Ogólne badania profilaktyczne dla kobiet i mężczyzn w każdym wieku

Istnieje szereg podstawowych i nieinwazyjnych badań, które służą monitorowaniu stanu zdrowia bez względu na płeć. 

Są nimi przede wszystkim:

1. ogólne badanie moczu – należy je wykonywać w celu wykrycia ewentualnych infekcji i kontroli pracy nerek; 
2. morfologia krwi – wyniki tego badania to wartościowe źródło wiedzy na temat ogólnej kondycji zdrowotnej, stanów zapalnych, zakażeń czy zaburzeń odporności; 
3. lipidogram i oznaczenie poziomu cukru we krwi – mają ogromne znaczenie w zapobieganiu i diagnozowaniu cukrzycy oraz chorób sercowo-naczyniowych.

Zaleca się, aby wymienione badania profilaktyczne wykonywać nie rzadziej niż raz w roku. Po skierowanie należy zgłosić się do lekarza POZ. Warto pamiętać także o kontrolowaniu ciśnienia tętniczego. Nadciśnienie to, zgodnie z danymi Narodowego Funduszu Zdrowia, niebezpieczny problem aż 10 milionów dorosłych Polaków i Polek.

Profilaktyka dla kobiet

Wśród szczególnie istotnych badań profilaktycznych, które są w stanie chronić zdrowie, a nawet życie kobiet, znajdują się:

• cytologia – wykonywana regularnie (przynajmniej raz na 3 lata), wskazuje wczesne zmiany i umożliwia wyleczenie raka szyjki macicy u niemal 99% pacjentek. Badanie jest bezpłatne, nie wymaga skierowania; 

• mammografia – na nią również można zgłosić się bez skierowania. Przeprowadzana jest w poradniach stacjonarnych lub mammobusach i stanowi nieskomplikowaną, nieinwazyjną metodę wykrywania raka piersi. Badanie należy wykonywać co 2 lata; 

• badanie ginekologiczne – przyjmuje się, że trzeba się na nie zgłaszać nie rzadziej niż raz w roku. Przeprowadzane jest w poradni ginekologicznej, do której nie potrzeba skierowania;

• kolonoskopia – zalecana zwłaszcza po 50. roku życia w ramach wczesnego diagnozowania raka jelita grubego i zmian przednowotworowych. 

Kobiety powinny również pamiętać o comiesięcznym wykonywaniu samobadania piersi, które stanowi istotny element działań profilaktycznych. 

Profilaktyka dla mężczyzn

Z nie mniejszą troską kwestie własnego zdrowia powinni traktować mężczyźni. W ramach przypomnienia do kalendarza należy wpisać zwłaszcza:

• kontrolę urologiczną (raz do roku, zwłaszcza po 40. roku życia) – specjalista przeprowadzi badanie prostaty, które pomoże zdiagnozować i zatrzymać rozwój nieprawidłowości, w tym także nowotwór; 

• USG jamy brzusznej – raz na kilka lat warto ocenić stan narządów wewnętrznych, zwłaszcza nerek, wątroby i trzustki; 

• kolonoskopia – dedykowana jest szczególnie po ukończeniu 50. roku życia. Może okazać się badaniem ratującym życie, pomaga bowiem wykrywać raka jelita grubego we wczesnym stadium. 

Panowie nie powinni też unikać samobadania jąder. Warto dowiedzieć się, jak je prawidłowo przeprowadzać i robić to raz w miesiącu, aby wykryć ewentualne zmiany w pierwszych etapach rozwoju. 

Ubezpieczenie zdrowotne – kluczowe wsparcie w profilaktyce

Warto mieć na uwadze, że ubezpieczenie zdrowotne stanowi solidny filar profilaktyki zdrowotnej. Zdecydowanie ułatwia bowiem dostęp do badań, usprawnia proces dostania się do specjalistów oraz obniża wydatki odnośnie do nieprzewidzianych komplikacji zdrowotnych, pokrywając koszty leczenia. W trosce o siebie należy zatem zadbać o odpowiedni tryb życia – zwłaszcza o dietę, aktywność fizyczną i balans między pracą a wypoczynkiem. Koniecznie trzeba przy tym pilnować terminarza badań kontrolnych oraz zapewnić sobie odpowiednio dopasowane ubezpieczenie zdrowotne.